ಪರಿವಿಡಿ:
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ 2:
- ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ.
- ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆ.
- WHO ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದೆ?
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ 3:
- IPCC ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಗಳು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ?
- ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ.
- ‘ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳು (ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಕಾಯಿದೆ)’.
ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು:
- ಅರೂಜ್ ಅಫ್ತಾಬ್.
- ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಡೇಟಾಬೇಸ್ 2022: WHO.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ 2:
ವಿಷಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನಸಮುದಾಯದವರಿಗೆ ಇರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ; ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು,ಕಾನೂನುಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಈ ದುರ್ಬಲ ವಿಭಾಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.
ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ:
(State of denotified tribes)
ಸಂದರ್ಭ:
ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಡಿ-ನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದೆ.
ಡಿ-ನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಎಂದರೆ ಯಾರು?
ಅವರು 1871 ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕಾನೂನುಗಳ ಸರಣಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ‘ಜನ್ಮ ಅಪರಾಧಿಗಳು’ ಎಂದು ‘ಅಧಿಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ’ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಮಗಳು:
- ಡಿ-ನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗವನ್ನು (NCDNT) 2006 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಸಿದ್ರಾಮ್ ರೆಂಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
- DNT ಸಮುದಾಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆ: DNT ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 1860 ರ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಿ-ನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ (DWBDNC) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಗುರುತಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು NITI ಆಯೋಗ್ನಿಂದ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
- DNC ಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ 2.26 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಈಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನು?
- ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ: ಈ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಹೇಗೋ ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಕಾರರ ಗಮನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವು ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದರು.
- ವರ್ಗೀಕರಣವಿಲ್ಲ: ಈ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಎಸ್ಸಿ, ಎಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಬಿಸಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 269 DNT ಸಮುದಾಯಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
- DNT ಸಮುದಾಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ 2021-22 ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿಲ್ಲ.
- 2021-22ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ 50 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಬದಲಾಗಿ 2022-23 ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ 28 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
- ಡಿ-ನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ (DWBDNC) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
- ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗವಿಲ್ಲ.
ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ:
- 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೆಂಕೆ ಆಯೋಗವು ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 10.74 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.
- 1,262 ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಡಿ-ನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಂಚಿತರಾಗಲು ಕಾರಣಗಳು:
- ಈ ಸಮುದಾಯಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ‘ಮೌನ’ವಾಗಿವೆ. ಅವರಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
- ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆ.
- ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಚದುರಿದಂತಿರುವ ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ.
ಸಂಬಂಧಿತ ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳು:
ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ವಿಚಾರಣೆ ಸಮಿತಿ, 1947 ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಈಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ), ಅನಂತಶಯನಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ (ಈ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು), ಮತ್ತು ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್ ಆಯೋಗವನ್ನು (ಮೊದಲ OBC ಆಯೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ) 1953 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ವಿಷಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಫೆಡರಲ್ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳು.
ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆ:
(Sutlej Yamuna Link (SYL) Canal)
ಸಂದರ್ಭ:
ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ (SYL)ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಹರ್ಯಾಣ ವಿಧಾನಸಭೆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.
- ಕಾಲುವೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ರವಿ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಸ್ ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು:
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಂಜಾಬ್ನ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು 2029 ರ ನಂತರ ಒಣಗಬಹುದು. ರಾಜ್ಯವು ಈಗಾಗಲೇ ನೀರಾವರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 70,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಭತ್ತವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರದ ಉಗ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 79% ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಸರಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ (SYL) ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವಾದವೇನು?
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
- 1966 ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ (ಅವಿಭಜಿತ) ಪಂಜಾಬ್ನಿಂದ ಹರಿಯಾಣದ ರಚನೆಯು ಹರಿಯಾಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ನದಿ ನೀರನ್ನು ನೀಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.
- ಪಂಜಾಬ್ ಹರಿಯಾಣದೊಂದಿಗೆ ರಾವಿ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಸ್ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು, ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಮತ್ತು ತನಗೆ ಬಿಡಲು ನೀರಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.
- ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇಂದ್ರವು 1976 ರಲ್ಲಿ, ಅವಿಭಜಿತ ಪಂಜಾಬ್ನ 7.2 MAF ನಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣಕ್ಕೆ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಅಡಿ (MAF) ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.
- 1981 ರಲ್ಲಿ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ, ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ರವಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು 17.17 MAF ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 4.22 MAF ಅನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ಗೆ, 3.5 MAF ಅನ್ನು ಹರಿಯಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 8.6 MAF ಅನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು.
- ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ವಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಎರಾಡಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎರಾಡಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್, 1987 ರಲ್ಲಿ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 5 MAF ಮತ್ತು 3.83 MAF ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.
ಕಾಲುವೆ:
ಹರಿಯಾಣವು ಸಟ್ಲೆಜ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿ ಬಿಯಾಸ್ನ ನೀರಿನ ಪಾಲನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು, ಸಟ್ಲೆಜ್ ಅನ್ನು ಯಮುನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಕುರಿತು ಸಹ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಸಟ್ಲುಜ್ ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆಯು ಸಟ್ಲೆಜ್ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿತ 214-ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಯಿತು.
ಹರಿಯಾಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಏನು?
ಹರಿಯಾಣ ತನ್ನ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ ನದಿ ನೀರಿನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು SYL ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ 2002 ಮತ್ತು 2004 ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹರಿಯಾಣವು 1.62 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ ರಾವಿ-ಬಿಯಾಸ್ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ವಿಷಯಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯ / ಸೇವೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳು.
WHO ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದೆ?
(Why the WHO suspended Covaxin?)
ಸಂದರ್ಭ:
ಹಲವು ತಪಾಸಣೆಯ ನಂತರ ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ ಲಸಿಕೆಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ WHO, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೋವಿಡ್ -19 ಲಸಿಕೆ ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ ನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು?
- ಕೊವಾಕ್ಸಿನ್ ನವೆಂಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ WHO ನಿಂದ ತುರ್ತು ಬಳಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (EUL) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕರೋನವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ WHO ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತ್ತು.
- COVAX ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಲು ಲಸಿಕೆಗೆ WHO ನ EUL ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದು ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
- COVAX ಸೇರಿದಂತೆ UN ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ Covaxin ಅನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಭಾರತ್ ಬಯೋಟೆಕ್ಗೆ ಪರವಾನಗಿಯು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಈಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನು?
- Covaxin ಲಸಿಕೆಗೆ EUL ಅನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, WHO ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.
- ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ WHO, ಯುಎನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ ಲಸಿಕೆಯ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
- ಅದರ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ, WHO ಉತ್ತಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ (GMP) ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.
ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಉತ್ತಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು (WHO-GMP):
ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು-ಉತ್ತಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ(World Health Organization – Good Manufacturing Practices: WHO-GMP) ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ‘ಸರಿಯಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು’ (GMP) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಖಾತರಿಯು ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶದ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- GMPಯ ಕಾನೂನು ಘಟಕವು ಔಷಧಿಗಳ ವಿತರಣೆ, ಒಪ್ಪಂದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ದೂರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ ಕುರಿತು:
ಕೋವಾಕ್ಸಿನ್ SARS-CoV-2 ವಿರುದ್ಧ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಸ್-ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಲಸಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈರಾಲಜಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ :3
ವಿಷಯಗಳು: ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
IPCC ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಗಳು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ?
ಸಂದರ್ಭ:
ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತ ಅಂತರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ (Intergovernmental Panel on Climate Change- IPCC) ಆರನೇ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಯ (Sixth Assessment Report) ಮೂರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
- ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ‘ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ 2021: ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರದಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
- ವರದಿಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗವು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ.
- ವರದಿಯ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.
‘ಆರನೇ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿ’ (AR6) ಎಂದರೇನು?
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯ (IPCC) ಆರನೇ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (AR6) ಆರನೆಯದು.
ಈ ವರದಿಯು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಭೂತಕಾಲದ, ವರ್ತಮಾನದ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
IPCC ವರದಿಯ ಮಹತ್ವ:
‘ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತ ಅಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ’ (IPCC) ವರದಿಯು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿಶ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಾಡಿದ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ‘ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರ’ವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- IPCC ವರದಿಗಳು ಸ್ವತಃ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶನವಲ್ಲ; ಈ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
- ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಗಳು ತುಂಬಾ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.
- ಈ ವರದಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮಾತುಕತೆ’ಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಕ್ಯೋಟೋ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ (IPCC) ಕುರಿತು:
- ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ (IPCC) ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವ-ಪ್ರೇರಿತ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಇದನ್ನು 1988 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (WMO) ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (UNEP) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.
- ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ: ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.
- ಕಾರ್ಯ: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಿಯಮಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದೊಂದಿಗೆ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು.
ವರದಿಯ ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. 2010-19ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ.
- ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 1.5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಜಾಗತಿಕ GHG ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು 2025 ರ ಮೊದಲು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಮತ್ತು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 43% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕು.
- ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ: ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ದೇಶಗಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು (NDCs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಅಸಹನೀಯ ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು ಹರಿವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
ವಿಷಯಗಳು: ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ:
(Green Hydrogen Potential)
ಸಂದರ್ಭ:
ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ಐಒಸಿ), ಲಾರ್ಸೆನ್ ಮತ್ತು ಟೂಬ್ರೊ (ಎಲ್ & ಟಿ), ಮತ್ತು ರಿನ್ಯೂ ಪವರ್ (ReNew) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ವಲಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಜಂಟಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ (JV) ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬೈಂಡಿಂಗ್ ಟರ್ಮ್ ಶೀಟ್ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.
ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು “ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ” ಪೂರೈಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮಹತ್ವ:
ಹೇರಳವಾದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಅಂತರ್ಗತ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತವು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಅನುಕೂಲಕರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೇರಳವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:
- ಕೇಂದ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ನ ಕರಡು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ಗಳಿಗೆ (MMT) ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶೀಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
- ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸರ್ಗಳಿಗೆ ರೂ 15,000-ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ತೇಜನ (PLI) ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
- ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರವು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಅಮೋನಿಯಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದು ಜುಲೈ 2025 ರ ಮೊದಲು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ 25 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ವಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ / ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಎಂದರೇನು?
ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ‘ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ’ (Electrolysis)ಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ‘ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್’ (Green Hydrogen) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಂಗಾಲದ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು(Carbon–Footprint) ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:
- ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆ (Nationally Determined Contribution- INDC) ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಶಕ್ತಿಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
- ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ “ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣಾ ಆಯ್ಕೆ” ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಳಗೆ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ, ರೈಲ್ವೆಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳು, ಬಸ್ಸುಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ರಕ್ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನ ಅನ್ವಯಗಳು:
- ಅಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಥನಾಲ್ ನಂತಹ ಹಸಿರು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಗತ್ಯಗಳಾದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಚಲನಶೀಲತೆ, ವಿದ್ಯುತ್, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಸಾಗಾಟ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.
- ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಿಜಿಡಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 10 ರಷ್ಟು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
- ಇದು ಶುದ್ಧ ದಹನಕಾರಿ ಅಣುವಾಗಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಡಿಕಾರ್ಬೊನೈಸ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
- ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಶಕ್ತಿಯ ಶೇಖರಣೆಗಾಗಿ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ-ಭೂಮಿಯ ಅಂಶ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಗ್ರಿಡ್ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಅಥವಾ ಬಳಸಲಾಗದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ವಿಷಯಗಳು: ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
‘ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳು (ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ / ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಕಾಯಿದೆ)’:
ಸಂದರ್ಭ:
ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬಾರದು ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಕಾನೂನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, MoEFCC ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
- ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕುರಿತು:
2006 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ನೀಡಲಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು:
ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳು – ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 2005 ರವರೆಗೆ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯು 4 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮೀರಬಾರದು; ಆ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಅಂದರೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಳಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳು – ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ, ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಮಾಲೀಕತ್ವ ಸೇರಿದಂತೆ), ದನಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.
ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಕ್ಕುಗಳು – ಅರಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಅಕ್ರಮ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು – ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ.
ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:
ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ (FRA) ಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 2 (ಸಿ) ಪ್ರಕಾರ, ಅರಣ್ಯ ವಾಸದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (Forest Dwelling Scheduled Tribe – FDST) ವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು FRA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಲು, ಅರ್ಜಿದಾರನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ;
- ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬೇಕು;
- 13-12-2005ರ ಮೊದಲು ಮೂಲತಃ ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕು;
- ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರಬೇಕು.
- ಮತ್ತು, ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿ (Other Traditional Forest Dweller -OTFD) ಯಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಎಫ್ಆರ್ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು:
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ:
- ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 2005 ರ ಮೊದಲು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳವರೆಗೆ (75 ವರ್ಷಗಳು) ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವವರಾಗಿರಬೇಕು.
- ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರಬೇಕು.
ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ವಿಧಾನ:
- ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು,ಇದರಲ್ಲಿ,ಯಾವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅದರ ನಂತರ, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಉಪವಿಭಾಗ (ಅಥವಾ ತಾಲ್ಲೂಕು) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಅರಣ್ಯ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮೂವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸಮಿತಿಗಳು ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೇಳುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು:
ಅರೂಜ್ ಅಫ್ತಾಬ್:
- ಅರೂಜ್ ಅಫ್ತಾಬ್ ಅವರು ” ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ” ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
- ಅಫ್ತಾಬ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೇಬಲ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ‘ಬರ್ಡ್ ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಡೇಟಾಬೇಸ್ 2022: WHO:
ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನದ (7ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್) ಮುನ್ನಾದಿನ, ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WHO) ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಡೇಟಾಬೇಸ್ 2022 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಈ ವರದಿಯು WHO ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು (99%) ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
- WHO ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರಜನಕ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ (NO2) ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಿಖರ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
- ಇದು 10 μm (PM10) ಅಥವಾ 2.5 μm (PM2.5) ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಣಗಳ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
- ಸಂಶೋಧನೆಗಳು, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು WHO ಅನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು:
- ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ “ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ”.
- ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.
- ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, 1% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು WHO ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
