ಪರಿವಿಡಿ:
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ 1:
1. ವೀರ ವನಿತೆ ಓಬವ್ವ.
2. ಲಿಯೊನಿಡ್ಸ್ ಉಲ್ಕಾಪಾತ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ 2:
1. MPLAD ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ.
2. ಸಿಬಿಐಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮ್ಮತಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ 3:
1. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ.
2. ದೆಹಲಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೊರೆ ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು:
1. ನೇಪಾಳದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಗೌರವ ಜನರಲ್ ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ ಭಾರತ.
2. ಜಾಗತಿಕ ಔಷಧ ನೀತಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ : 1
ವಿಷಯಗಳು: 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ-ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
ವೀರ ವನಿತೆ ಓಬವ್ವ:
ಸಂದರ್ಭ:
ಈ ವರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ‘ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ ಜಯಂತಿ’ ಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
‘ಒನಕೆ ಒಬ್ಬವ್ವ’ ಯಾರು?
- ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ, ಒಬ್ಬ ವೀರ ಯೋಧ ಮಹಿಳೆ, 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಒನಕೆಯನ್ನೆ ಆಯುಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದಳು.
- ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಅವಳು ವೀರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ನಗರವನ್ನು ಮದಕರಿ ನಾಯಕನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತತೆ:
- ಓಬವ್ವ ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
- ‘ಒನಕೆ ಒಬ್ಬವ್ವ’ ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಭಾಗದ ಜನರು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.
- ‘ಒಬ್ಬವ್ವ’ರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ 2018ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪೊಲೀಸರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ‘ಓಬವ್ವ ಪಡೆ’ ಎಂಬ ಮಹಿಳಾ ಪೊಲೀಸ್ ಪೇದೆಗಳ ಪಡೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಈ ಮಹಿಳಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
ವಿಷಯಗಳು: ಭೂಕಂಪಗಳು, ಸುನಾಮಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಚಂಡಮಾರುತ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳ- ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು (ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಐಸ್-ಕ್ಯಾಪ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು.
ಲಿಯೊನಿಡ್ಸ್ ಉಲ್ಕಾಪಾತ:
(Leonids Meteor Shower)
ಸಂದರ್ಭ:
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಂಭವಿಸುವ ಆಕಾಶ ವಿದ್ಯಮಾನವಾದ ಲಿಯೊನಿಡ್ಸ್ ಉಲ್ಕಾಪಾತವು (Leonids Meteor Shower) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವರ್ಷ, ಈ ಉಲ್ಕಾಪಾತವು ನವೆಂಬರ್ 6 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 30 ರವರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
‘ಲಿಯೊನಿಡ್ಸ್ ಉಲ್ಕಾಪಾತ’ ಎಂದರೇನು?
ಈ ಉಲ್ಕಾಪಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳು ‘ಲಿಯೋ’ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿರುವ (Leo Constellation) 55P/ಟೆಂಪೆಲ್-ಟಟಲ್ (55P/Tempel-Tuttle) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಣ್ಣ ಧೂಮಕೇತುವಿನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ.
- ಈ ಧೂಮಕೇತು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸುತ್ತಲು 33 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಲಿಯೊನಿಡ್ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಉಲ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉಲ್ಕಾಪಾತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 71 ಕಿಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಕಾಪಾತ vs ಉಲ್ಕಾ ಚಂಡಮಾರುತ:
ಪ್ರತಿ 33 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ‘ಲಿಯೊನಿಡ್ ಶವರ್’ / ಲಿಯೊನಿಡ್ ಉಲ್ಕಾ ವೃಷ್ಟಿಯು ‘ಉಲ್ಕಾ ಚಂಡಮಾರುತ’ (Meteor Storm)ವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ನೂರರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಉಲ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
- ಉಲ್ಕಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಗಂಟೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 1,000 ಉಲ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. 1966 ರಲ್ಲಿ, ಲಿಯೊನಿಡ್ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ‘ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಉಲ್ಕೆಗಳು’ ಬೀಳುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.
- ಅಂತಹ ಚಂಡಮಾರುತವು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 2002 ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
‘ಉಲ್ಕಾಪಾತ’ ಎಂದರೇನು?
- ಉಲ್ಕೆಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಧೂಮಕೇತುಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ತುಂಡುಗಳಾಗಿವೆ.
- ಧೂಮಕೇತು ಅಥವಾ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹದಿಂದ ಉಳಿದಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳ ಜಾಡು ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದಾಗ ಉಲ್ಕಾಪಾತಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ, ಧೂಮಕೇತು, ಉಲ್ಕೆ, ಉಲ್ಕಾಪಾತ ಮತ್ತು ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆ ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:
ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ(Asteroid): ಇದು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸುತ್ತುವ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ,ಶಿಲಾ ಕಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಧೂಮಕೇತು(Comet): ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳಾಗಿವೆ, ಘನೀಕೃತ ಅನಿಲ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಆವಿಯಾಗಿ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ವೃತ್ತವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಕೋಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಾಲದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಕೆ(Meteoroid): ಇವುಗಳು ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಕಾಯಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಕಾಪಾತ(Meteor): ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಉಲ್ಕೆಯು ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಉಲ್ಕಾಪಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ‘ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆ(Meteorite): ಇದು ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ, ನಾಶವಾಗುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ : 2
ವಿಷಯಗಳು: ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು – ರಚನೆ, ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, ವ್ಯವಹಾರದ ನಡಾವಳಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
MPLAD ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ:
(Union Cabinet brings back MPLAD Scheme)
ಸಂದರ್ಭ:
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಸಂಸದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (MP Local Area Development Scheme – MPLADS) ಅನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
- ಆದರೆ, ಈ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸದರಿಗೆ ಮಂಜೂರಾದ ₹ 5 ಕೋಟಿ ಬದಲು ವಾರ್ಷಿಕ ₹ 2 ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (MPLADS) ಯನ್ನು 2020 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ:
2020-21 ಮತ್ತು 2021-22 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ‘ಸಂಸದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ’ (MPLADS) ಜಾರಿ ಮಾಡದಿರಲು ಸರ್ಕಾರವು ಏಪ್ರಿಲ್, 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು; ಮತ್ತು ಈ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ MPLADS ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಜನರ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
- 2018-19ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ₹ 5,012 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದರೆ, 2019-20ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ₹ 2,491.45 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾದ ವಿಧಾನ:
ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, MPLAD ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ನಿಧಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗರಿಬ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಉಚಿತ ಪಡಿತರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
MPLADS ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು:
- ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು1993 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
- ಇದರ ಉದ್ದೇಶ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ವಭಾವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
- MPLADS ಎಂಬುದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಯೋಜನೆ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
- ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ₹.5 ಕೋಟಿಗಳ MPLADS ನಿಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷ ಫೋಕಸ್:
ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಮತಕ್ಷೆತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (MPLADS)ಯ ನಿಧಿಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ 15ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಶೇ 7.5ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯೋಜನೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಷರತ್ತುಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ 75 ಲಕ್ಷ ರೂ ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ನಿಧಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ:
- ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ MPLADS ಅನ್ನು ಅನುದಾನದ (Grants- in-Aid) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಣವು ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ವಿನಿಯೋಗ ವಾಗದಿದ್ದರೆ (Non-Lapsable). ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
- ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಅರ್ಹತೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಂಸದರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
- ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ನಿಧಿಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು, ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾರ್ಯಾನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10% ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು:
- ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು ತಮಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು.
- ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ತಾವು ಚುನಾಯಿತರಾದ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು.
- ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಬಹುದು.
ವಿಷಯಗಳು: ಶಾಸನಬದ್ಧ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.
ಸಿಬಿಐಗೆ ಸಾಮಾ ನ್ಯ ಸಮ್ಮತಿ:
(General consent to CBI)
ಸಂದರ್ಭ:
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ‘ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (Central Bureau of Investigation- CBI)’ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ, 2018 ರಿಂದ, ತನಿಖೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲು ಸಿಬಿಐ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ ಸುಮಾರು 150 ಮನವಿಗಳು ಎಂಟು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಿಬಿಐಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ (General consent to CBI) ಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಿವೆ.
‘ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಶೇಕಡಾ 18ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರಗಳು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಂಚನೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಶೇಕಡಾ 78ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿಲ್ಲ’ಎಂದು ಸಿಬಿಐ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಬಲಪಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಸಿಬಿಐ ಅನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಿಬಿಐ ಈ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.
ಸಿಬಿಐ ಪ್ರಕಾರ, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 327, ಹೈಕೋ್ರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ 12,258, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ 706 ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 13,291 ಮನವಿಗಳು, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇವೆ.
ವಿಚಾರಣಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ತಡೆ ನೀಡಿರುವುದು ಸಹ ತನಿಖೆಗೆ ತೊಡಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಿಬಿಐ ಹೇಳಿದೆ.
‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮ್ಮತಿ’ಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣ:
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಿಬಿಐ ಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಿವೆ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ. ಮಿಜೋರಾಂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ:
- ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳವನ್ನು (the Central Bureau of Investigation-CBI) ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ “ಸಂಪೂರ್ಣ” ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ.
- ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಏಜೆನ್ಸಿ(CBI)ಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಲು ತಾನು ಕೂಡ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹೇಳಿದೆ.
- ಅಲ್ಲದೆ, “ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸರು ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ” ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಿಬಿಐಗೆ ವಹಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
- ಅದಲ್ಲದೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಸಿಬಿಐಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದು ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ?
ಸಿಬಿಐ ಅನ್ನು ದೆಹಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ರೀತಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ/ಸಮ್ಮತಿಗಳಿವೆ:
ಪ್ರಕರಣ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ– ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ ನಂತರವೇ ತನಿಖೆ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ವಿರುದ್ಧದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಲು ಸಿಬಿಐ ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು “ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ” ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅರ್ಥವೇನು?
ಇದರರ್ಥ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡದ ಹೊರತು ಸಿಬಿಐ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
- ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಬಿಐ ಈಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವ ನಿಬಂಧನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು?
ದೆಹಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾಯಿದೆ, 1946 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 6 ರ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಾವು ನೀಡಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು.
ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ಸಿಬಿಐ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದೇ?
ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ ದಾಖಲಾದ ಹಳೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಬಿಐಗೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಆದರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಿಬಿಐನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು:
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ‘ಅಕ್ರಮ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ’ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು, ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ವಿನಯ್ ಮಿಶ್ರಾ VS ಸಿಬಿಐ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕರನನ್ನು ‘ವಿಶೇಷ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆತನ ಕಚೇರಿಯು ‘ಸಿಬಿಐನಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ’ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ.
- ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ : 3
ವಿಷಯಗಳು: ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ:
(Climate Change Performance Index)
ಸಂದರ್ಭ:
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ‘ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Climate Change Performance Index-CCPI)’ದ 17 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
CCPI ಬಗ್ಗೆ:
- ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (CCPI) ಅನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ವಾಚ್(Germanwatch), ನ್ಯೂ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ( New Climate Institute) ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (Climate Action Network) ನಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು 60 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹವಾಮಾನ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಸಿ.ಸಿ.ಪಿ.ಐ. ದೇಶಗಳ ಹವಾಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಹವಾಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೇಶಗಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾಗೆಯಾಗಿ ಶೇಖಡ 90 ರಷ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ 58 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು (57 ದೇಶಗಳು + ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್) ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ:
‘ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ‘ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ’ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ:
- ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳ 40%)
- ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿ (ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳ 20%)
- ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ (ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳ 20%)
- ಹವಾಮಾನ ನೀತಿ (ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳ 20%).
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ:
- ‘ಒಟ್ಟಾರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಉನ್ನತ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿಲ್ಲ.
- ‘ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ರ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು ಸಹ ಖಾಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವೀಡನ್, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಚಿಲಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ 7 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
- ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ “ಅತ್ಯುತ್ತಮ” ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್ನಂತಹ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ಉನ್ನತ (ನಾಲ್ಕನೇ) ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.
- ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗಳು ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
- ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ‘ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ’ 37 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ರೇಟಿಂಗ್ “ಕಡಿಮೆ” ಹೊಂದಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ:
ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: 69.22 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು 58 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ
- ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ವಿಭಾಗ: 27ನೇ ಸ್ಥಾನ
- ಜಿ.ಎಚ್. ಜಿ. ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ: 12ನೇ ಸ್ಥಾನ
- ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆ: 10ನೇ ಸ್ಥಾನ.
- ಹವಾಮಾನ ನೀತಿ: 13ನೇ ಸ್ಥಾನ.
ಭಾರತವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ‘ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ’ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ‘ಮಧ್ಯಮ’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ತಲಾವಾರು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ವಿಷಯಗಳು: ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನತಿ, ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
ದೆಹಲಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೊರೆ ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು?
(What causes frothing in Delhi’s Yamuna?)
ಸಂದರ್ಭ:
ದೆಹಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ನೊರೆ ರಚನೆ ಆಗಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕಾಳಿಂದಿ ಕುಂಜ್ ಬಳಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೊರೆಯ ಪದರವು ತೇಲುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಛತ್ ಪೂಜೆಯ (ಹಬ್ಬದ) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಪೂರಿತ ನೊರೆ ತುಂಬಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಂತಿದ್ದರು.
- ನೊರೆಯು (Froth) ಕಲುಷಿತ ನದಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೊರೆ ರೂಪಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣಗಳು:
- ನಗರದ ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕೊಳಚೆನೀರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು (Sewage) ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಷಕಾರಿ ನೊರೆಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
- ಮನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಮಾರ್ಜಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರ್ಫ್ಯಾಕ್ಟಂಟ್ಗಳು (Surfactants) ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಗಳು,ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವು ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವರ್ಷದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೋಮ್ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು:
ವರ್ಷದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ವೇಗವೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಓಖ್ಲಾ ಬಳಿಯ ಬ್ಯಾರೇಜ್ನಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ನೊರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಮುನಾ ಏಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಲುಷಿತವಾಗಿದೆ?
- ದೆಹಲಿಯ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ನದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಸಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.
- ದೆಹಲಿಯ ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆಯುವ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನದಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಹರಿಯಾಣದ ಹೊಲಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸಹ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನಿಂದಾಗಿ, ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಕುರಿತು:
- ಯಮುನಾ ನದಿಯು ಗಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.
- ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂದರ್ಪೂಂಚ್ ಶಿಖರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
- ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್ನಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
- ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು ಚಂಬಲ್, ಸಿಂಧ್, ಬೆಟ್ವಾ ಮತ್ತು ಕೆನ್.
ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು:
ನೇಪಾಳದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಗೌರವ ಜನರಲ್ ರ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ ಭಾರತ:
- ನೇಪಾಳದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಪ್ರಭು ರಾಮ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಗೌರವ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಗೌರವ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು 1950 ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು.
ಜಾಗತಿಕ ಔಷಧ ನೀತಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ:
(Global Drug Policy Index)
- ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ‘ಜಾಗತಿಕ ಔಷಧ ನೀತಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ (Global Drug Policy Index) ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಾನಿ ಕಡಿತ ಒಕ್ಕೂಟವು (Harm Reduction Consortium) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
- ಔಷಧ ನೀತಿಯ ಐದು ವಿಶಾಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ 75 ಸೂಚಕಗಳಿಂದ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಐದು ಆಯಾಮಗಳು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ, ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾನಿ ಕಡಿತ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
- ಸೂಚ್ಯಂಕವು ನಾರ್ವೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ‘ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಚಾಲಿತ ಔಷಧ ನೀತಿಗಳಿಗೆ’ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳೆಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.
- ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಉಗಾಂಡಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಐದು ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ದೇಶಗಳು.
- 30 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತ 18ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
